Լուսինը Երկրի շուրջը պտտվող երկնային մարմին է, և այդ պատճա­ռով դրան անվանում են Երկրի բնական արբանյակ: Լուսինն  իր ծավալով մոտ 50 անգամ փոքր է երկրա­գնդից : Երկրից Լուսնի հեռավորությունը մոտ 385000 կմ է: Լուսինը Երկրի շուրջ մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 27 օր և 7 ժամում: Ճիշտ նույնքան ժամանակում նա մեկ պտույտ է կատարում նաե իր առանցքի շուրջր: Դա է պատճառր, որ Երկրից Լուսինր միշտ մեզ երեում է միայն մի կողմով:

Լուսինր սեփական լույս չունի: Մենք Լուսինր տեսնում ենք, որովհետե Արեգակի լույսն րնկնում է նրա վրա ե անդրադառնում դեպի մեզ: Երկրի շուրջր պտույտի հետեանքով Լուսնի տեսանելի մասն անրնդհատ փոփոխվում է և մեզ երևում է տարբեր չափերով:

Մոտավորապես մեկ ամսվա րնթացքում Լուսնի տեսանելի մասն աս­տիճանաբար մեծանում է, Լուսնի սկավառակը դառնում է ամբողջովին տեսանելի, այնուհետե սկսում է փոքրանալ: Այդ գործրնթացը պարբերա­բար կրկնվում է: Լուսնի տեսանելի մասերն անվանում են Լուսնի փուլեր: Լուսնի փուլերի հերթագայությունը պատկերված է 3.10 նկարում:

Երբ Լուսինր գտնվում է Արեգակի ու Երկրի միջև, նրա՝ դեպի Երկիր ուղղված մասը չի լուսավորվում, հետեաբար՝ տեսանելի չէ: Դա նորալուսնի փուլն է: Դրանից 1-2 օր հետո Լուսնի սկավառակի աջ կողմում սկսում է հայտնվել և աստիճանաբար մեծանալ Լուսնի բարակ եղջյուրը: Նորալուսնից մեկ շաբաթ անց արդեն երեում է Լուսնի սկավառակի կեսը: Դա կիսալուսնի փուլն է: Մոտավորապես ես մեկ շաբաթ անց Լուսինը երևում է ամբողջովին լուսավորված սկավառակի տեսքով. դա լիալուսնի փուլն է: Դրանից հետո Լուսնի տեսանելի մասն սկսում է աստիճանաբար փոքրա­նալ, և մեկ շաբաթ անց նորից երեում է միայն կեսը, այնուհետե ևս մեկ շա­բաթ անց Լուսինն անհետանում է՝ վերադառնալով իր սկզբնական՝ նորալուսնի փուլին:

Դուք ինքներդ գիշերը նայելով Լուսնի եղջյուրին՝ հեշտությամբ կարող եք որոշել. աճո՞ւմ, թե՞ նվազում է նա: Եթե Լուսինը երեում է ) տեսքով, ա­պա աճման փուլում է, իսկ եթե ունի ( տեսքը, ուրեմն՝ նվազում է:

Քանի որ Լուսինը համեմատաբար մոտ է Երկրին, ուստի բավականա­չափ լավ ուսումնասիրված երկնային մարմինն է: Նույնիսկ սովորական հե­ռադիտակով կարելի է նշմարել Լուսնի մակերևույթի կառուցվածքի որոշ առանձնահատկություններ: Հզոր աստղա­դիտակների և ավտոմատ կայանների օգ­նությամբ կատարված ուսումնասիրու­թյունների շնորհիվ կազմվել է Լուսնի մա­կերևույթի մանրամասն քարտեզը:

Լուսնի մակերևույթը պատված է փո­շու և ժայռաբեկորների խառնուրդով: Լուսնի վրա կան բարձր լեռնաշղթաներ: Առանձնապես շատ են խառնարանները, որոնք առաջացել են երկնա­քարերի հարվածների և հրաբուխների ժայթքումների հետևանքով:

Լուսինը մթնոլորտ չունի, ինչի հետ­ևանքով նրա մակերևույթի վրա ցերեկը ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչե 120 ⁰C, իսկ գիշերն իջնում մինչե -160 ⁰C: Թթ­վածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:

Առաջին անգամ մարդը Լուսնի վրա ոտք դրեց 1969 թվականին, երբ «Ապոլոն-11» տիեզերանավի անձնակազմի անդամներ Նեյլ Արմսթրոնգը և էդվին Օլդրինը լուսնախցիկով վայրէջք կատարեցին Լուսնի մակերևույթին:

Հարցեր և առաջադրանքներ

• Ինչո՞ւ է Լուսինը միշտ դեպի Երկիր ուղղված միայն մի կողմով:

ԵԵրբ Լուսինր գտնվում է Արեգակի ու Երկրի միջև, նրա Երկիր ուղղված մասը չի լուսավորվում։

• Ինչի՞ հետևանքով են առաջանում Լուսնի փուլերը:

Մեկ ամսվա րնթացքում Լուսնի տեսանելի մասն աս­տիճանաբար մեծանում է, Լուսնի սկավառակը դառնում է ամբողջովին տեսանելի, այնուհետև սկսում է փոքրանալ:Դա լուսնի փուլեր են։

• Ի՞նչ կառուցվածք ունի Լուսնի մակերևույթը:

Լուսնի մակերևույթը պատված է փո­շու և ժայռաբեկորների խառնուրդով:

• Ինչո՞ւ Լուսնի վրա կյանք գոյություն չունի:

Թթ­վածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:

• Ե՞րբ է մարդը ոտք դրել Լուսնի վրա:

Առաջին անգամ մարդը Լուսնի վրա ոտք դրեց 1969 թվականի։

• Գիշերը նայեք Լուսնին: Նրա տեսքից որոշեք, թե մոտակա օրերին իր եղջյուրը կաճի՞, թե՞ կնվազի:

Լրացուցիչ նյութ — հետաքրքիր փաստեր Լուսնի մասին

Որ խոսքը կարճ կապեր, ավելորդ բաներ չէր ասի:

Պարանը երկար չէր, աշտարակի ծայրին չհասավ:

Գլուխը խոնարհ էր ու սիրտը կոտրված:

Դռան ժանգոտ կողպեքի վրա ինչ-որ թուղթ դրեց ու գնաց:

Եթե պատուհանը ծածկի, ցուրտ չի լինի:

Նավեր-ինչե՞ր

Նավ-ի՞նչ

Այգիներ-ինչե՞ր

Այգի-ի՞նչ

Ձայն-ի՞նչ

Ձայներ-ինչե՞ր

Ձայնել-ի՞նչ անել

Տղա-ո՞վ

Տղաներ-ովքե՞ր

Նետ-ի՞նչ

Նետեր-ինչե՞ր

Նետել-ի՞նչ անել

Կյանքումս շատ բաների միջով եմ անցել, բայց սա մի յուրահատուկ դեպք է։ Տանից դուրս գալիս ինչպես ամեն օր ես գնում էի դպրոց։ Հետևիցս գալիս էր մի անծանոթ ու մռայլ 5 տարեկան երեխա։ Քայլելուց նկատում եմ, որ հեռախոսս ընկել էր հատակին; Կանգ առա որպեսի վերցնեմ, բայց տեսնում եմ որ փոքրիկ երեխայի աչքերը ամբողջովին սև է; Վերցնում եմ հեռախոսս և շարունակում ճանապարհս։ Ես սկսում եմ լարվելով քայլել, որովհետև հինգ տարեկան երեխան միայնակ էր, և ուր գնում էի հետևիցս գալիս էր։ Հասնելով դպրոց այս երեխան հետևիցս գալիս է դասարան և, քանի որ դասարանը դատարկեր, սարսափը ինձ պատում էր մինջև առաստաղը։ Պտտվելով ես տեսնում եմ,որ նա հետևումս չէ, իսկ երբ հետ եմ պտտվում, տեսնում եմ որ այդտեղ է։ Ես սկսում եմ փախչել, բայց պարզվում է որ նա ունենում է սև ուժ,որը ինձ քաշեց դեպի նրան։ Ահա իմ բախտը բերեց նրանով, որ իմ գրպանում կար լապտեր։ Ես պահեցի դա նրա աչքերին և նա ինձ բաց թողեց։ Այս պահին ես արթնանում եմ և զարմանում եմ ինքս իմ վրա։ Բայց այդ երազից հետո ես երևի միշտ ինձ հետ լապտեր պահեմ։